کد خبر: ۲۲۵۷۸۳
تاریخ انتشار: ۲۰:۲۷ - ۱۳ آذر ۱۳۹۷
محمد صحفی معاون مطبوعاتی اسبق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی جزییات تهدیدهای سعید مرتضوی علیه فعالیت مطبوعات و سکوت آیت الله هاشمی شاهرودی رییس قوه قضاییه وقت در قبال این رویکرد را تبیین کرد.
جنوب نیوز: بعد از پایان ریاست آیت الله یزدی بر قوه قضاییه تغییراتی در حوزه کاری شما به وجود آمد؟
صحفی: بعد از دوران ریاست آقای یزدی بر قوه قضاییه؛ آقای شاهرودی رییس قوه قضاییه شد. آقای یزدی به سخت گیری معروف بود. البته من آقای یزدی را از قبل از انقلاب می شناختم و نقش انقلابی ایشان را در پیش از پیروزی انقلاب و در پیروی از مشی امام (ره) می ستایم. از همان ایام نوجوانی ایشان را می دیدم و با کتابفروشی مرحوم ابوی در قم در ارتباط بودند و چاپ و توزیع کتاب معروف «حسین ابن علی » تالیف خودشان را برای انتشار به ایشان واگذار کردند. در ستاد استقبال از ورود امام به ایران که بهمن 57 و در منزل ایشان در کوچه ناصر قم و روبروی منزل آیت الله منتظری (ره) تشکیل شد، من چند روزی تلفن هایی که از اقصی نقاط کشور به آنجا می شد را پاسخ می دادم.
به هر ترتیب وقتی آیت الله هاشمی شاهرودی به جای ایشان به قوه قضائیه آمدند، گفتند «من یک ویرانه را تحویل گرفته ام». ورود هاشمی شاهرودی به قوه قضاییه مصادف با اوایل کار دولت دوم آقای خاتمی بود که در اقدامی کم سابقه ایشان برای تبریک انتصاب شاهرودی به جای یزدی در دفتر رئیس قوه حاضر و با ایشان دیدار و گفت وگو کردند.
با انحام دیدار نمادین، امیدی برای بهبود اوضاع و مشاهده قانون گرایی که شعار دولت بود در جامعه ایجاد شد، اما این امید خیلی دوام نیاورد و همان گروه هایی که به دنبال برخورد تند و‌ تقابل با دولت بودند شروع به دخالت و‌نقش آفرینی کردند.
من در معاونت امور مطبوعاتی هم سعی کردم به نوبه خود تعاملاتم را با این قوه بهتر کنم. چون نگاه آقای شاهرودی را با روی گشاده با مسائل مواجه می شدند و معتدل تر و منطقی تر از سلف ایشان یعنی آقای یزدی می دانستیم. روزی به دیدار ایشان رفتم و گزارشی از وضعیت مطبوعات و حوزه نشر کشور ارائه کردم. ایشان در آن جلسه با بگیر و ببند و توقیف روزنامه ها و حبس روزنامه نگاران اظهار مخالفت کردند و معتقد بودند نظارت بر مطبوعات قاعدتا برعهده «هیات نظارت بر مطبوعات» و سعی در اجرای قانون مطبوعات است. اگرچه این قانون اصلاحاتی هم لازم دارد، مگر اینکه دادگاه ها استثنائا ورود پیدا کنند آن هم با استفاده از آراء هیات منصفه مطبوعات.
از جلسه که بیرون آمدم از مسوول دفتر ایشان پرسیدم آیا اجازه می دهند این اظهارات آیت الله شاهرودی را به عنوان یک خبر خشنود کننده و امید بخش منتشر کنیم؟شاید بازخورد مثبتی در جامعه داشته باشد. پاسخ شنیدم که باید مشورت کنند و اگر صلاح دیدند خود دفتر حضرت آیت الله این کار را خواهد کرد.
اما خبر آن دیدار و‌گفتگوهای مطرح شده منتشر نشد.

ایرنا: محتوای این جلسه چه بود؟
صحفی: مطابق معمول دیدار با بزرگان این جلسه به ارائه گزارش و‌درخواست رهنمود گذشت. اما آقای شاهرودی در آن جلسه شاد و خندان و بسیار مثبت ظاهر شدند واظهار کردند: «من مشکلی با آزادی فضای مطبوعات ندارم و این فضا را برای جامعه مفید می دانم و توقیف و حبس چاره کار و‌روش نظارت بر مطبوعات نیست. هیات نظارت بر مطبوعات باید خودش با مطبوعات متخلف برخورد کند و این کار صرفا کار قوه قضاییه نیست.»
انگار ایشان تمایل داشتند برای بهبود چهره قوه قضائیه هزینه توقیف را «هیات نظارت بر مطبوعات» بپردازد.
آقای شاهرودی که آمدند به قوه ما هم سعی کردیم کمک کنیم تا مقداری فشار و‌ کنترل بر مطبوعات کاسته شود. تلاشمان این بود تا واسطه ای بین بدنه روزنامه نگاری کشور با حاکمیت باشیم و رابطه را تلطیف و بلکه با گفت وگو متعادل کنیم و از این طریق روزنامه نگاری کشور، بیش از این آسیب نبیند.
در مراحل بعدی این رفت و آمدها با معاونین و مدیران قوه قضائیه ادامه داشت اما در این میان، رفتار قاضی مرتضوی همچنان عجیب و غیر متعارف می نمود. ما فقط اینقدر درک می کردیم که رفتار ایشان با منش و اظهارات رئیس قوه نمی خواند و نمی دانم از کجا مدیریت می شد. بنای کارش بر سخت گیری و برخورد با مطبوعات و روزنامه نگاران نزدیک به اصلاح طلبان بود. قدرتی زیاد و دستی گشاده برای بریدن حکم، تعیین وثیقه و اجرای احکام سنگین قضایی داشت و مهم تر اینکه بسیار علاقه مند بود این اقتدار بی سابقه در رسانه ملی و مطبوعات و خبرگزاری ها نمایش داده شود . نگاهش به اصحاب فرهنگ و رسانه همانند نگاهش به اراذل و اوباش بود و همان مقررات را روی این قشر نخبه جامعه اجرا می کرد.

ایرنا: خاطره مشخصی هم از ایشان- مرتضوی- هم دارید؟
صحفی: اواخر سال 83 بود، یکبار که روزنامه ای - به گمانم شرق- را توقیف موقت کرده بود. من در جایی و درپاسخ به سوال یک خبرنگار که «موضع وزارت ارشاد راجع به این توقیف چیست؟» گفته بودم«ما متاسفیم از این توقیف شتابزده و امیدواریم در اسرع وقت اقدامات لازم برای رفع توقیف این روزنامه انجام شود». فردای آن روز که من به اتفاق سه نفر از همکاران معاونت مطبوعاتی برای شرکت در جشنواره مطبوعات با اتومبیل عازم سمنان بودیم در یک چایخانه بین راهی و در گوشه ای اتراق کرده بودیم تا خستگی در کنیم و چای بنوشیم که موبایل من زنگ زد. آقای مرتضوی پشت خط بود. با عصبانیت گفت: آقای صحفی از قول شما در رسانه ها آمده است که تصمیم قوه قضاییه و دادستان تهران درباره توقیف شرق شتابزده بوده است. این چه طرز اظهار نظر راجع به یک حکم قضایی است و شما حق ندارید اینگونه اظهار نظر کنید!!
پاسخ دادم: من معاون امورمطبوعاتی وزارت ارشاد هستم و در قبال حقوق مطبوعات و کار روزنامه ها مسئولم و نمی توانم درباره اتفاقاتی که برای مطبوعات می افتد سکوت کنم. اگر این روزنامه تخلفی کرده آیا بهتر نبود که ابتدا صبر می کردید پرونده آن در «هیات نظارت بر مطبوعات» بررسی شود و نه اینکه دادستانی بدون هیچ استعلامی از هیات نظارت راسا وارد عمل شود.
آقای مرتضوی بدون اینکه جواب مرا بدهد گفت: شما اصلا خبر دارید که در زیرمجموعه شما دارند رشوه می گیرند؟!!
گفتم: من که از ادعای شما تا حال بی خبر بودم. اما شما که مطلعید و لابد مدرک هم دارید خب برخورد کنید.
در واقع آقای مرتضوی داشت با پیش کشیدن یک موضوع انحرافی و یادآوری وجود یک پروژه آبرو‌ریزی برای معاونت امور مطبوعاتی وزارت ارشاد تلویحا بگوید: حواست باشه که با من طرف هستی، بخواهی از این جور حرف ها بزنی آماده باش که بهانه برای برخورد با معاونت امور مطبوعاتی فراهم است!
مواجهه ایشان با یک اظهار نظر عادی من این بود. در ادامه این مکالمه کوتاه گفتم: شما مختار هستید اگر کسی را می شناسید تخلفی کرده است حتما برخورد کنید بدون معطلی و ما هیج گلایه ای از شما نخواهیم کرد.
هر از چندی از این ماجراها و ‌کشمکش ها داشتیم. فارغ از این فضای پر تنش چیزی که به ما امید می داد و ما را دلگرم می کرد این بود که رئیس جمهور خاتمی خیلی به موضوع توسعه مطبوعات توجه داشتند و آن را بطور جدی پیگیری می کردند و از ما می خواستند پیش نیازهای این توسعه را فراهم کنیم و اگر درخواستی از دولت داریم مطرح کنیم. ما هم به طور ادواری گزارش می دادیم. اینکه چالش های مطبوعات چیست؟ دولت چه کمکی می تواند بکند ؟و از این قبیل.
پرداخت یارانه به مطبوعات از سوی دولت که پیش تر اقدامی برای کنترل آنان بود، اما در این دوره برای اعمال سیاست توسعه آزادی های قانونی دنبال می شد. در زمینه پرداخت یارانه به مطبوعات بدون تبعیض و خط کشی های متداول عمل می شد و به دنبال افزایش و کمک بیشتر هم بودیم. چون یارانه آن موقع مساله حیاتی برای مطبوعات بود.
دولت در صدد بود خبرگزاری های غیردولتی را هم حمایت کند تا انتشار خبر در انحصار دولتی ها نماند. حتی ما طرح صدور مجوز برای کار با تلویزیون های ماهواره ای معتبر خارجی را هم تهیه کردیم که نمونه آن شبکه ماهواره ای مهاجر بود که این رویکرد با مخالفت مقامات بالا مواجه شد و‌ایراد قانون اساسی می‌گرفتند که صدا و‌سیما انحصاری است و کسی حق ورود به این حیطه را ندارد - حتی با تضمین نظارت های قانونی- ما می خواستیم‌ با ایجاد زمینه برای کار قانونمند خبرنگاران شبکه های خارجی بتوانیم چهره زشتی که از میهن ما به دنیا داده می شد را تصحیح کنیم و ایران هراسی و‌اسلام هراسی در افکار عمومی جهانی را کاهش بدهیم .اما با نگاه های صرفا امنیتی که وجود داشت با آن مخالفت می شد. در مجموع اجرای بیشتر سیاست هایی که توسعه مطبوعات و رسانه ها را موجب شود، با در بسته مواجه می شد.
آقای خاتمی هم بطور مرتب در مراسم افتتاح جشنواره های مطبوعاتی کشوری بدون منت می آمدند و سخنرانی و مصاحبه می کردند. و از آثار مکتوب جامعه مطبوعاتی و رسانه ای کشور بازدید می کردند و راهنمایی هایی هم به ما و مدیران و روزنامه نگاران ارائه می دادند. شخصا دو بار در جلسات هیات دولت شرکت کردم و گزارش هایی دادم و درخواست هایی را مطرح کردم. این درخواست ها بیشتر در جهت تقویت بنیه مالی مطبوعات و خبرگزاری ها و کسب مجوز های قانونی بود .

ایرنا: خاطره ای از حضور مقام معظم رهبری هم در نمایشگاه مطبوعات دارید؟
صحفی: بله آن روز، روز خوبی بود. بخصوص که ایشان معمولا اختصاصی به نمایشگاه مطبوعات تشریف نمی آوردند اما در آن سال که نمایشگاه کتاب و مطبوعات کنار هم برگزار شد، ایشان از نمایشگاه مطبوعات هم بازدید کردند . حضور ایشان تاثیر مثبتی روی اصحاب مطبوعات گذاشت. و این حضور را علامتی از علاقه و اهمیتی می دانستند که رهبری به این حوزه دارند.
گفت و گو از : ناصرغضنفری
نظرات بینندگان
نام:
ایمیل:
* نظر: